Financiering Recreatieve Infrastructuur

De concurrentiepositie van de Veluwe steunt voor een belangrijk deel op wandelen, fietsen en andere buitenactiviteiten. Het toeristische product kan dus niet zonder een goede recreatieve infrastructuur. Die structuur moet daarbij financieel volhoudbaar zijn. De Veluwe brengt nu de kosten in kaart en werkt tegelijk aan pilots die alternatieve inkomsten kunnen genereren, met betrokkenheid van verschillende belanghebbenden.

Een scheve basis

Het zijn de terreineigenaren die primair voor een aantrekkelijk en toegankelijk landschap zorgen, inclusief het beheer van de recreatieve infrastructuur. Zij geven echter aan hier geen dekkende vergoeding voor te ontvangen, terwijl de vraag naar deze voorzieningen alleen maar is toegenomen. Bovendien profiteren ook anderen van de infrastructuur. In de ogen van de terreineigenaren is de basis daarmee scheef: de lasten en lusten zijn niet goed verdeeld.

Het probleem werd volgens hen de laatste jaren urgenter door de terugtrekkende overheid. Steeds lagere bijdragen betekenden gedwongen keuzes in welk onderhoud de terreineigenaren nog kunnen bekostigen. Deze nieuwe prioriteiten uiten zich in een afbrokkelend product. Uitspraken van deze organisaties zelf, en ondernemers en gemeenten die kwaliteitsverlies constateren, getuigen hiervan.

Een tweede effect is dat de aanleg van nieuwe infrastructuur wordt afgeremd of zelfs tot stilstand komt. Een concreet voorbeeld is de vorming van een regionaal ruiter- en mennetwerk dat werd gestaakt vanwege onduidelijkheid over de financiering van het beheer in de toekomst. Zowel het kwaliteitsverlies als de rem op ontwikkeling schaden de economie en leefbaarheid op de Veluwe.

Een gezond eindbeeld

De VeluweAlliantie gaf in 2017 de opdracht aan een speciale Taskforce om zich te buigen over een duurzame bekostiging van het beheer van de toeristisch recreatieve infrastructuur op de Veluwe. In het afgelopen jaar is gekeken naar oplossingsrichtingen en welk draagvlak daarvoor bestaat. Daarbij zocht de Taskforce enerzijds naar langere termijn veranderingen die het fundament leggen voor een gezond eindbeeld en anderzijds naar korte termijn acties die de weg daarheen plaveien.

De Taskforce heeft begin februari een plan van aanpak gepresenteerd aan de VeluweAlliantie. Het doel van de inspanningen daarin is een sterke, financieel volhoudbare, recreatieve infrastructuur met betrokkenheid van alle belanghebbenden. Hiermee bedoelen we dat terreineigenaren, overheden en ondernemers, maar ook gebruikers, samen een steentje bijdragen. Daarbij past dat zij die meebetalen (of helpen) in bepaalde mate mogen meebeslissen over de besteding van bedragen.

Naar verwachting zullen lokale en regionale systemen samen een eenheid vormen. Lokaal is er bijvoorbeeld gezamenlijke inzet in geld en in natura ten behoeve van wat het beste lokaal kan blijven, zoals onderhoud van paden door vrijwilligers. Daarnaast draagt men bij aan wat (financieel) het beste regionaal geregeld kan zijn, zoals een Veluws vignet voor mountainbiken. De realisatie van dit eindbeeld is gericht op 2021. Het kan zijn dat de periode 2022-2025 nodig is om kinderziektes uit de constructie te halen.

Plan van aanpak

Vanuit de bevindingen in 2018 is de focus gelegd op kansrijke oplossingsrichtingen. Deze worden direct uitgeprobeerd in een proeflab met pilots. Daarnaast moeten de belanghebbende partners nader tot elkaar komen en moeten er meer mensen mee praten en denken. Dit betekent dat er ook gevoelige onderwerpen (heilige huisjes) op tafel komen, zoals besteding van de toeristenbelasting, de efficiëntie van het huidige onderhoud en eventuele (of meer) bijdragen door ondernemers.

Er zal bovendien aandacht zijn voor gezamenlijke ambities ten aanzien van de gewenste kwaliteit in de toekomst. De huidige financiële opbouw wordt beschreven in een huishoudboekje, waar daarna een toekomstig model bij komt. Het eerste deel, met de kosten van de recreatieve infrastructuur, is naar verwachting dit voorjaar gereed. De aanpak (voor 2019) is verbeeld in onderstaand schema. Dit najaar worden de vorderingen geëvalueerd en volgt er een nieuw jaarplan voor 2020 (en 2021).

Werk in uitvoering

Johan Kaspers van Brederode Advies is aangesteld om de uitvoering van de pilots en het organiseren van het draagvlak in goede banen te leiden. Annemiek Riefel en Albertien Perdok van Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd rekenen ondertussen aan het huishoudboekje. Zij worden ondersteund door een kleine begeleidingscommissie en een brede klankbordgroep met daarin vertegenwoordigers uit de vele belanghebbende partijen. De Taskforce heeft haar werk daarmee gedaan en wordt opgeheven.

Meer informatie is te verkrijgen via Johan Kaspers, 06-13517163 of kaspers@brederodeadvies.nl, en via Annemiek Riefel, 06-15640284 of riefel@ruimteenvrijetijd.nl.